Wat is het verschil tussen zondag en maandag als winkels altijd open zijn en ook in het weekend wordt gewerkt? Hoogleraar filosofie Marli Huijer vraagt zich af hoeveel verlies aan sociale ritmiek een mens kan verdragen.

Hoe meer we naar een 24-uurseconomie gaan, hoe meer vaste werk- en slaapritmes moeten wijken. De werkdag om klokslag vijf uur afsluiten is er al lang niet meer bij, en ook in het weekend bereikbaar blijven wordt steeds normaler. De arbeidsmarkt wil dat we voortdurend paraat staan. Maar vindt ons lichaam dat wel zo leuk? En wat doen die verschillende werktijden met ons gezin en sociale leven?

Gezonde regelmaat

Marli Huijer zal op TEDxWomen spreken over de betekenis van gezamenlijke leefritmes. In haar nieuwe boek ‘Ritme’ laat Huijer zien dat het verdwijnen van die ritmes een ontwrichtend effect op de samenleving kan hebben. Bijvoorbeeld op het sociale leven. ‘De een wil winkelen op zondag, de ander wil rust. Dat is moeilijk te combineren.’ Maar ook onze gezondheid is gebaat bij een vast ritme. Mensen die een regelmatig leven leiden, leven gemiddeld langer. En slaaptekort en onregelmatig slapen kunnen tot een depressie lijden. ‘Een periodieke afwisseling van inspanning en ontspanning is goed voor onze energiehuishouding. Continu doorwerken verhoogt de kans op overspannenheid. Ritme geeft ook de vrijheid om af te wisselen. Na een paar dagen hard werken is een gezamenlijke vrije dag of feestdag extra waardevol.’

Huijer pleit niet voor een terugkeer naar de jaren ’50, maar laat ons nadenken over nieuwe ritmes, die passen bij de huidige tijd. Zo zouden we de werkweek van 5 dagen kunnen verdelen over twee keer 2,5 dag. Bijvoorbeeld maandag tot en met woensdagochtend, en donderdag tot en met zaterdagochtend. We zouden kunnen streven naar vaste tijden om gezamenlijk te eten, en meer gezamenlijke (multiculturele) feestdagen kunnen vieren.

Voortreffelijkheid door gewoonte

Marli Huijer houdt van de praktische toepassingen van de filosofie. ‘De filosofie laat alle lagen van het bestaan zien. Je krijgt een rijker beeld van de samenleving. De wetenschap van de filosofie veroudert niet. Er zijn zoveel bronnen en zoveel perspectieven. Kijk naar Aristoteles, die vaststelde dat voortreffelijkheid wordt ontwikkeld door gewoonte en herhaling. Dat je moedig wordt door steeds grotere angsten te overwinnen, een instrument pas goed leert bespelen door veel te oefenen. Dat staat haaks op wat we nu in het bedrijfsleven zien. We willen studenten en sollicitanten die al excellent zíjn. En kenniswerkers hoppen van de ene naar de andere baan. Anders wordt het saai. Maar als het saai wordt leer je juist. Mensen krijgen tegenwoordig vaak niet meer de tijd om ergens echt goed in te worden.´

Als held noemt Marli Huijer de Duits-Amerikaanse politiek filosoof Hannah Arendt. ‘Ik raak geïnspireerd door vrouwelijke filosofen die zich publiekelijk uitspreken over hoe we de samenleving menselijk maken. Vrouwen hebben relatief weinig gesproken in het publieke domein, maar als je je laat horen dan zorg je ervoor dat je perspectief wordt ingebracht. Die verantwoordelijkheid voel ik ook; nadenken en spreken over hoe ons sociale leven er uitziet.’