Er gaat veel schuil achter de schermen van de mode-industrie. En dat zie je nauwelijks als je naar je broek of bloes kijkt. Marieke Eyskoot van talking dress wil daar wat aan veranderen. Ze vertelt op 1 december op TEDxAmsterdamWomen haar verhalen. En dan hebben we het niet over de glamour achter de schermen van de catwalks. Maar over de verhalen, afkomstig van de Afrikaanse katoenvelden en de naaiateliers van Bangladesh. Over de mensen die je kleding maken, en over de inspirerende initiatieven die in opkomst zijn om ervoor te zorgen dat zij het goed hebben – en de aarde ook.

maar 2 euro meer
Ze noemt een paar voorbeelden. Zoals de rekensom dat er tienduizend liter water een halve kilo gif verwerkt zit in een standaard outfit van een jeans met een shirtje. Aan de andere kant groeiden de uitgaven aan eerlijke kleding in Engeland de laatste vier jaar met 72%. Nog meer goed nieuws: voor een hoger loon voor de kledingarbeiders hoeft de prijs van een jurkje van 40 euro maar met zo’n 2 euro te stijgen. Het zijn maar gemiddelden, maar echt duurder hoeft eerlijke kleding dus niet te zijn.

Ethical fashion
Marieke belicht de positieve kant van het verhaal, en de mogelijkheden. Er gebeurt veel op het gebied van ‘ethical fashion’. “Er komen steeds meer nieuwe, hippe kledingmerken die zich bezighouden met de herkomst van de materialen en de arbeidsomstandigheden van de makers. Bijvoorbeeld Studio Jux, die vorig jaar op TEDxAmsterdam en TEdxAmsterdamWomen de goodiebags leverde. Ook de merken OAT Shoes, People Tree, Olsenhaus, L’Herbe Rouge, Monkee Genes en de ontwerpen van Elsien Gringhuis zijn goede voorbeelden.”

Zeewier en houtpulp
Ook zijn er verschillende innovaties die het veel water vragende katoen kunnen vervangen. Marieke vertelt over nieuwe stoffen, geproduceerd uit zeewier, bamboe, hennep, soja of houtpulp. “Ik probeer met mijn eigen bureau talking dress meer aandacht te genereren voor deze merken en vernieuwingen. Steeds meer mensen zijn er naar op zoek. Ik wil graag het verhaal achter onze garderobe tot leven wekken en proberen de mode-industrie eerlijker en duurzamer te maken.”

Duurzame modebeurs
Dat doet Marieke onder andere met haar eigen ethical fashion beurs MINT. Samen met Willa Stoutenbeek organiseert ze vanaf januari 2012 twee keer per jaar op de grote mode inkoopbeurs Modefabriek een showcase van coole, vooruitstrevende eerlijke en milieuvriendelijke modemerken. “We willen alle inkopers van kledingwinkels laten zien dat duurzame mode juist heel stylish en fashionable kan zijn, en de meest innovatieve sector is. Daardoor is er straks meer eerlijke kleding te koop.” Het wordt een totaalevent met een café, pop up store, lifestyle merken en lanceringen.

Twaalf uur hetzelfde doen
Marieke: “Weinig mensen realiseren zich dat bijna alles in de mode industrie neerkomt op handwerk. Dat proces begint met het zaaien van het katoenzaad en het plukken ervan. Daarna wordt ieder kledingstuk met de hand genaaid. Er zijn ontzettend veel handen betrokken bij de productie van een enkel shirtje. Die mensen verdienen veel beter. Overwerk en onderbetaling zijn aan de orde van de dag. Zij werken elke dag, soms wel veertien uur achter elkaar. Het is monotoon werk, ze moeten altijd maar dezelfde handeling herhalen. En dat allemaal zodat wij er een beetje leuk uit kunnen zien. Dat zouden ze zelf ook wel willen!”

Ver-van-je-bed-show
Marieke geeft workshop en lessen over deze onderwerpen. Ook is ze een boek aan het schrijven waarin alle verhalen achter de mode-industrie terugkomen. Volgend jaar komt het uit. “Er zijn veel mensen die willen weten wat het verhaal achter hun kleding is. Er is een groeiende behoefte om inzicht te krijgen in hoe onze spullen zijn gemaakt. Kleding is zo belangrijk voor ons. Het beschermt je lijf en het bepaalt je uitstraling. Maar waar het vandaan komt, blijft een ver-van-je-bed-show. Terwijl je mode zo dicht bij je draagt. Daarnaast willen veel mensen graag ook zelf iets kunnen dóen. Daarom gaat het boek daar vooral ook over, en wat eerlijke kleding eigenlijk is, geeft het inspirerende DIY-tips over naaien, recyclen en zelf maken en vertelt het waar je eerlijke kleren kan kopen.”

Helden, zijn het
Marieke is in Bangladesh en Turkije geweest en heeft zelf gezien hoe het er aan toe gaat in de naaiateliers van de Westerse modemerken. “Mijn persoonlijke helden zijn de mensen die mijn jurk hebben genaaid. Zij leven in slechte omstandigheden, hebben erg weinig keuzes om te overleven. En toch gaan ze door. Steeds meer verheffen hun stem, terwijl ze zo veel te verliezen hebben. Ze verdienen mijn en ons respect, net als onze kledingstukken zelf.”

Marieke eindigt met een persoonlijke overpeinzing. “Het is maar net waar je ter wereld bent gekomen. Als ik toevallig in Bangladesh was geboren, zat ik nu achter een naaimachine en jij ook.”